حسن رحیمی که چاپ دوم کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» او در دست انتشار است، تاکید کرد: من با آمار در کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» نشان داده‌ام که نبود توازن بین قوای ایران و عراق در جنگ تحمیلی 1 به 2 و در برخی مواقع 1 به 5 به نفع عراق بوده است اما رهبری امام‌خمینی (ره) این کمبودها را جبران می‌کرد.
حسن رحیمی (روشن) در گفت‌وگو با ایبنا، از چاپ اول کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» در سال 1385 یاد کرد و افزود: این کتاب،‌ مقایسه‌ای بین تاثیر رهبری سیاسی در تاریخ 200 سال اخیر ایران بر حوزه نظامی دارد.
وی با اشاره به تاثیر رهبری سیاسی بر شکست‌ها و پیروزی‌های نظامی تصریح کرد: نگاه کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» به مبحث تاثیر رهبری سیاسی بر شکست‌ها و پیروزی‌های نظامی، بدون درنظر گرفتن نوع رهبری اعم از پادشاهی، جمهوری و یا حکومت نظامی است و فقط به بازتاب دیدگاه‌ها و اقدامات رهبران ایران در جنگ‌های 200 سال گذشته پرداخته است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: دوران حکومت قاجار، دو جنگ با روسیه و یک جنگ با انگلیس داشته‌ایم و پس از تحقیق به این نتیجه رسیدم که ایران در هیچ‌یک از این جنگ‌ها از نظر نظامی، ضعیف‌تر نبوده و توازن قوا وجود داشته است.
رحیمی اضافه کرد: از آن‌جایی که متحدان دو طرف درگیری و توان نظامی دو کشور برابر بوده، دلیل شکست‌‌های ایران را باید در عدم تدبیر رهبری سیاسی، یعنی پادشاهان قاجار دانست. درست است که سپهسالاران شاخصی در آن دوران داشته‌‌ایم، اما تاثیر دستگاه سیاسی بر جنگ بیشتر بوده است. پادشاهان قاجار حتی برخی از پیروزی‌های نظامی را که می‌توانستند ارزش سیاسی کشور را ارتقا دهند، به هدر داده‌اند.
وی تاکید کرد: درست است که آتش جنگ‌های جهانی اول و دوم در دوران حکومت پهلوی، دامن‌گیر ما هم شد اما از آن‌جایی که ما طرف جدی جنگ نبودیم، از مرور این مقطع تاریخی در کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» صرف نظر کردم و وارد موضوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران شدم.
این محقق حوزه سیاست در ادامه یادآور شد: ریشه‌یابی علل اختلافات ایران و عراق و زمینه‌سازی آغاز جنگ بین این دو کشور همسایه و مروری کوتاه بر عملیات‌های اجرا شده در دوران دفاع‌مقدس، بخش آغازین این فصل کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» است. در ادامه هم به بررسی نقش رهبری دفاع‌مقدس با محوریت امام‌خمینی (ره) به عنوان رهبر سیاسی کشور پرداخته‌‌ام.
حسن رحیمی در پاسخ به سوال دلیل عبور محقق از بررسی تاثیر دیگر چهره‌های سیاسی کشور بر وضعیت جنگ در این کتاب اظهار کرد: این شخصیت‌ها مجری افکار و اندیشه‌های امام‌خمینی (ره) بودند و نسبت به ایشان در رده‌های بعدی رهبری سیاسی قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به تاثیرپذیری خاستگاه سیاسی،‌ اجتماعی و سیاسی امام‌خمینی (ره) از تاریخ هزار ساله اندیشه سیاسی شیعه تاکید کرد: نگاه امام(ره) به جنگ‌تحمیلی عراق علیه ایران به همین دلیل «دفاعی» بوده است.
این صاحب‌نظر حوزه سیاسی خاطرنشان کرد: نوع ایدئولوژی، فرماندهی و شخصیت کاریزماتیک امام‌خمینی(ره)، کمبودهای نیروهای ایرانی در صحنه نبرد را جبران می‌کرد. در واقع ایدئولوژی ایشان، جای ابزار در میدان جنگ را می‌گرفت. من با آمار در کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» نشان داده‌ام که نبود توازن بین قوای ایران و عراق در جنگ‌تحمیلی 1 به 2 و در برخی مواقع 1 به 5 به نفع عراق بوده است اما رهبری امام‌خمینی (ره) این کمبودها را جبران می‌کرد.
حسن رحیمی، برآیند این نوع از رهبری را جدا نشدن یک وجب از خاک ایران در طول هشت سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران دانست و تاکید کرد: این در حالی است که در جنگ‌های گذشته، چندین هزار کیلومتر از خاک کشورمان جدا شده است.
این استاد رشته علوم سیاسی درباره منابع مورد استفاده در تدوین کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» گفت: کتاب «جنگ ایران و روس» نوشته محمد صادق وقایع‌نگار، کاتب دربار فتحعلی شاه قاجار، یکی از منابع دست اول من بود. او وقایع پشت پرده را به صورت مخفی می‌نوشت که بعد از 100 سال پیدا شد و سرانجام در سال 1373 با تصحیح یکی از محققان تاریخ به چاپ رسید. بخش دفاع‌مقدس را هم بر اساس کتاب‌های منتشر شده توسط مرکز اسناد و تحقیقات دفاع‌مقدس و مشاهدات خودم از جنگ‌تحمیلی عراق علیه ایران نوشته‌ام.
حسن رحیمی در پایان، درباره انتخاب عنوان «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» برای کتابش گفت: اولین حمله روس‌ها به ایران، در سال 1812 میلادی با سقوط گنجه آغاز شد. خرمشهر هم نماد نقطه عطف دفاع‌مقدس است. این عنوان، استعاره‌ای از فراز و فرود جنگ‌های ایران در طول 200 سال اخیر است. ما در دوران گذشته، سرزمین‌های زیادی را در جنگ‌ها از دست داده‌ایم اما آزادی خرمشهر، باعث تثبیت قدرت نظامی و سیاسی جمهوری اسلامی در خارج از مرزها هم شد.
چاپ دوم کتاب «از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر» به همت بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌مقدس در دست انتشار است.